DŹWIĘK GRECKIEGO TAŃCA
Instrumenty stojące za grecką ludową muzyką taneczną
To nie buzuki, lecz klarnet napędza większość tańców ludowych na kontynencie — buzuki to tak naprawdę brzmienie miejskiego rebetiko. Oto, co naprawdę rozpala grecki parkiet.
Zobacz bilety na Dorę Stratou na GetYourGuide ↗Klarnet: wiodący głos muzyki tanecznej z kontynentu
Większość odwiedzających, zapytanych o grecki instrument ludowy, wymieni najpierw buzuki – ale w wiejskiej tradycji tanecznej na stałym lądzie prawdziwym liderem melodii jest klarnet, znany lokalnie jako klarino. Wprowadzony w XIX wieku i szybko wchłonięty przez lokalny styl, przejął rolę melodyczną w kapelach tanecznych w Epirze, Tesalii i na Peloponezie, grając długie, ozdobne frazy, za którymi podążają śpiewacy i tancerze. Lądowy tsamikos czy kalamatianos w praktyce opiera się na frazowaniu klarnetu – to on wyznacza zmiany tempa, na które reaguje prowadzący tancerz, w równym stopniu co jakikolwiek bęben.
Rodzina lir: jedna nazwa, kilka różnych instrumentów
Lyra" w Grecji nie oznacza jednego instrumentu — to cała rodzina małych smyczkowych lutni, a to, którą z nich usłyszysz, zależy wyłącznie od tego, gdzie się znajdujesz. Kreteńska lira, grana pionowo na kolanie, o jasnym, przenikliwym brzmieniu, niemal w pojedynkę napędza kreteński taniec. Pontyjska lira, zwana kemenche, jest mniejsza, trzy- strunowa i jeszcze bardziej przenikliwa — stworzona po to, by nieść się ponad zwartymi, szybkimi kręgami tańca pontyjskiego. Mimo wspólnej nazwy oba instrumenty brzmią zupełnie inaczej — przypominając, że regionalna muzyka grecka, podobnie jak regionalny taniec grecki, nigdy nie była jedną, jednolitą tradycją.
Laouto i santouri: kręgosłup pod melodią
Za główną melodią wiejska kapela taneczna opiera się zazwyczaj na laouto — długoszyjnej lutni zapewniającej rytm i linię basową — oraz często na santouri, cymbałach młoteczkowych, które dodają iskrzącą, perkusyjną fakturę, szczególnie popularną w zespołach z wysp. Żaden z tych instrumentów zwykle nie wysuwa się na pierwszy plan, ale to właśnie one sprawiają, że pojedyncza linia melodyczna zamienia się w muzykę, do której można tańczyć przez dłuższy program, utrzymując stabilną ramę rytmiczną pod każdym instrumentem prowadzącym — klarnetem, skrzypcami czy lirą — który niesie melodię wymaganą przez dany taniec.
Buzuki: prawdziwie grecki instrument, tylko nie w tej tradycji
Buzuki nie jest podróbką ani wymysłem — to po prostu inna historia niż wiejska muzyka ludowa. Jego współczesna forma rozwinęła się wśród greckich społeczności uchodźców z Azji Mniejszej na początku XX wieku i stała się instrumentem definiującym rebetiko, miejski gatunek związany z portowymi miastami i życiem greckiej klasy robotniczej, a nie z wiejskimi festynami. To autentycznie ważna część greckiej historii muzycznej — tyle że odrębna gałąź od regionalnej tradycji ludowej, którą pielęgnuje teatr folkloru. Dlatego program oparty na prawdziwym wiejskim tańcu opiera się na klarnecie i lirze, a nie na instrumencie, którego spodziewa się większość turystów.
Dlaczego muzyka na żywo zmienia to, co oglądasz
Nagrana muzyka spłaszcza całe to doświadczenie — podkład nie potrafi zareagować na tancerza tak, jak żywy klarnecista czy grajek na lirze. W prawdziwym folklorze muzycy i tancerze współpracują ze sobą na żywo: improwizowany gest prowadzącego tancerza może wywołać analogiczną odpowiedź ze strony muzyków, a tempo potrafi się delikatnie zmieniać z wieczoru na wieczór. To właśnie ta interakcja odróżnia żywy regionalny zespół instytucji folklorystycznej od widowiska opartego na sztywnym, z góry nagranym ścieżce dźwiękowej — muzyka jest tu grana, a nie tylko odtwarzana.